مقاله و گزارش

مروری بر روند حفاظت از تنوع زیستی استان بوشهر در دوره شیوع کرونا شیوع ویرس کرونا در جهان و متعاقب آن در کشور ما علاوه بر اثرات مخرب سهمگین و زیانباری که بر شرایط سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در دنیا گذاشت ، بر جنبه های مختلف زیست محیطی نیز تأثیرات متفاوتی را داشته است. یکی از مهمترین این ابعاد مقوله حفاظت و مدیریت حیات وحش است که در مجموع همه متخصصین زیست محیطی اتفاق نظر دارند حداقل در کوتاه مدت این اثرات بخصوص در بقاء و پیشگیری از انقراض گونه های در معرض خطر شدید، می تواند مثبت باشد. هر چند در دراز مدت با توجه به رکود شدید اقتصادی کنونی ، تبعات زیانبار آن شاید در آینده دامن گیر محیط زیست نیز شده و ممکن است با عدم اولویت قرار گرفتن محیط زیست و حفاظت از تنوع زیستی و عدم تأمین بودجه های حفاظتی لازم ، استمرار حفاظت مؤثر گونه های شاخص با مشکلاتی روبرو گردد.
  در کشور ما و از جمله استان بوشهر نیز شرایط مشابهی را شاهد بوده ایم و طی دو ماه گذشته اگر به اثرات منفی از جمله عدم درآمدزایی مراکز توریستی حیات وحش ، باغ و حشها و ... که می تواند پیامدهای منفی بر نگهداری بهینه وحوش در اسارت داشته باشد ، در مباحثی دیگر پرداخته شود، در مجموع بواسطه اثرات جانبی این رخداد از جمله مداخلات کمتر انسانی بواسطه کاهش ترددهای بین استانی و توریستی و محدودیتهای داخل استانی شرایط حیات وحش  و حفاظت از آنها در زیستگاهها ، ثابت و یا در شرایط بهتری بوده است.ضمن آنکه شائبه های تأثیر و نقش گونه های حیات وحش بر شیوع این بیماری، با وجود اثرات منفی در رفتار با حیوانات خانگی و شهری، باعث می شود افراد با احتیاط بیشتری با حیات وحش در زیستگاهها برخورد داشته باشند ( همانند آنچه در خصوص آنفلوآنزای فوق حاد پرندگان اتفاق می افتد) که بطور کلی در حفاظت و بقاء وحوش اثرات مثبت دارد.   
       با شیوع کرونا طی دو ماه گذشته در کشور ، تنوع زیستی شاخص استان نیز در مجموع  شرایط آرامتری را نسبت به زمان مشابه سنوات قبل سپری کردند. در این استان اکثر گونه های شاخص زیستی در اسفند و فرودین ماه در دوره مهم تجدید نسل خود قرار دارند.از گونه های پستاندار مناطق کوهستانی بخصوص کل و بز و قوچ میش تا پستانداران مناطق دشتی استان که شاخص آنها آهوان می باشند با توجه به منطقه زیستی و شرایط اقلیمی  از اواسط اسفند تا اواسط اردیبهشت زادآوری دارند. گونه های مهم در معرض انقراض دریایی نیز که در رأس آنها لاکپشت نوک عقابی می باشد زادآوری خود را از اواخر اسفند در جزایر استان شروع کرده اند که تا اواخر خرداد و اوایل تیر ادامه خواهد داشت.  در همه این گونه ها با وجود چالش همیشگی حضور عشایر در مناطق که کنترل و نظارت مستمری را بر عملکرد آنها می طلبد، محدودیت  أخیر عبور ومرور حتی در ورودیهای روستاهای مشرف به مناطق، زمینه ریسک تردد بی دغدغه شکارچیان غیر بومی را بیشتر کرده و بخصوص در جزایر استان حضور گردشگران غیر مجاز را بسیار محدودتر نمود. ضمن آنکه پرندگان مهاجر زادآور تابستان گذران نیز به زودی طی شرایط موجود مهاجرت خود به جزایر استان را آغاز خواهند نمود. بیشتر جمعیت پرندگان آبزی و کنار آبزی مهاجر نیز کوچ زمستانه خود را در استان به پایان رسانده و جمعیتهای محدوده ساحل در فروردین سال جاری دور از ازدحام جمعیت و گشتهای توریستی ساحلی ، با آرامش بیشتری سفر خود به کشورهای مبدأ را آغاز کردند.
   بدیهی است می توان انتظار داشت محدودیتهای اشاره شده فوق بر سایر معضلات همیشگی حیات وحش و زیستگاهها در کشور و این استان از جمله تجارت غیر قانونی و روند قاچاق حیات وحش بخصوص از مبادی دریایی(با توجه به کنترل خودروها و عدم تردد شناورهای تجاری) ، کاهش تعارضات انسانی بر تنوع  و توده های گیاهان بخصوص گونه های مهم وحشی (با توجه به عدم گردشگری گسترده طبیعی در دو ماه گذشته) و زادآوری و رشد نوزادگاهی ماهیان در سواحل و خوریات (به دلایل مشابه فوق با وجود خطر آلودگی بیشتر اکوسیستمهای آبی به سموم ضد کرونا استفاده شده در جوامع انسانی )، روند آلودگی های هوا، آب و خاک  ناشی از کم شدن کارکرد صنایع در دو ماه گذشته و ......نیز اثرات مثبتی را داشته است.  با اینحال در مجموع با توجه به ابعاد گستره معضلات شیوع این ویروس و عدم پیش بینی دقیق تأثیرات آتی شیوع این بیماری بر انسان و جمعیتهای حیات وحش ، امید می رود ضمن کنترل و درمان این بیماری، رفتار عموم با حیات وحش و تنوع زیستی در دوران پسا کرونا با درایت و احترامی بیش از پیش همراه باشد.
                                                                 
                                                                    خسرو درویشی- رئیس اداره امور حیات وحش – اداره کل بوشهر



 
بيشتر
سال 1399  سال جهش توليد